دانشمندان میگویند یک سری تغییرات ساده میتوانند از اکثر موارد زوال عقل جلوگیری کنند.
نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد افزایش میزان فعالیت بدنی، ترک سیگار و کاهش انزوای اجتماعی میتواند از بروز بیش از نیمی از موارد زوال عقل در سراسر جهان جلوگیری کند و خطر ابتلا به این بیماری عصبی را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
با وجود اینکه کمپینهای آگاهیبخشی درباره پیشگیری از زوال عقل افراد زیادی را تحت پوشش قرار میدهند، پژوهشگران دانشگاه کرتین در استرالیا میگویند این برنامهها در عمل تغییرات پایداری در رفتار مردم ایجاد نمیکنند و تأثیر آنها محدود است.
به همین دلیل، این گروه پژوهشی مطالعهای جدید انجام داد و برنامهها و کمپینهای سلامت عمومی مرتبط با پیشگیری از زوال عقل را در هشت کشور مختلف بررسی و تحلیل کرد.
بلوسوم استیون، یکی از نویسندگان مقاله منتشرشده در نشریه The Lancet Healthy Longevity، توضیح داد که هنوز بسیاری از مردم تصور میکنند زوال عقل پیامدی اجتنابناپذیر از افزایش سن است، در حالی که چنین برداشتی با واقعیت مطابقت ندارد.
او افزود که حتی زمانی که افراد از عوامل خطر این بیماری اطلاع دارند، موانعی مانند کمبود وقت، هزینههای مربوط به تغییر سبک زندگی و نبود انگیزه کافی باعث میشود نتوانند رفتارهای خود را اصلاح کنند.
یافتههای این تحقیق نشان داد میان آگاهی افراد از عوامل خطر و اقدام عملی آنها برای تغییر سبک زندگی، فاصله قابل توجهی وجود دارد.
این نتایج بار دیگر اهمیت عوامل خطر قابل تغییر را در بروز زوال عقل تأیید میکند و نشان میدهد بسیاری از این عوامل با اصلاح سبک زندگی قابل کنترل هستند.
چه چیزهایی را میتوان تغییر داد؟
ماریو سیروو، یکی دیگر از نویسندگان این پژوهش، اعلام کرد که تا ۴۵ درصد از موارد زوال عقل با عواملی ارتباط دارند که امکان تغییر آنها وجود دارد؛ عواملی مانند سبک زندگی، وضعیت سلامت جسمی و شرایط محیطی.
او تأکید کرد که صرف اطلاعرسانی درباره این عوامل کافی نیست. به گفته او، هرچند کمپینهای آگاهیبخشی نقش مهمی دارند، اما به تنهایی معمولاً نمیتوانند تغییرات معنادار و ماندگاری در رفتار افراد ایجاد کنند.
در این مطالعه، پژوهشگران نزدیک به ۵۰۰ هزار فرد بزرگسال را طی بیش از ده سال تحت نظر قرار دادند تا ارتباط میان ویژگیهای جسمانی و خطر ابتلا به زوال عقل را بررسی کنند.
نتایج نشان داد افرادی که هم از قدرت عضلانی پایین برخوردار بودند و هم چربی بدن بالایی داشتند (وضعیتی که با عنوان چاقی سارکوپنیک شناخته میشود)، بیش از دیگران در معرض ابتلا به زوال عقل قرار داشتند.
در مقابل، تنها داشتن اضافهوزن یا چاقی، در صورتی که قدرت عضلات فرد حفظ شده باشد، با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباطی نداشت.
پژوهشگران معتقدند این یافتهها نشان میدهد قدرت عضلات و ترکیب بدنی نقش مهمی در احتمال ابتلا به زوال عقل دارند و برنامههای پیشگیرانه باید بر حفظ توده عضلانی و بهبود وضعیت بدن تمرکز کنند.
دانشمندان هشدار دادند که عواملی مانند کاهش شنوایی در میانسالی، کلسترول بالا، افسردگی، فشار خون بالا، کمتحرکی، دیابت، مصرف سیگار، چاقی، مصرف بیش از اندازه الکل، انزوای اجتماعی در سالمندی، درمان نشدن مشکلات بینایی و قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا نیز میتوانند احتمال ابتلا به زوال عقل را افزایش دهند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که صرف آگاه شدن افراد از این خطرات، تضمینی برای پایبندی طولانیمدت آنها به تغییر رفتارهای سالم نیست.
به باور آنها، اگر برنامههای پیشگیری به شکل تعاملیتر، متناسب با شرایط هر فرد و با مشارکت فعال جامعه اجرا شوند، میتوانند تأثیر واقعیتری بر تغییر رفتار افراد داشته باشند و خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهند.
پژوهشگران در مقاله خود نوشتند که موفقترین برنامه مورد بررسی، ترکیبی از ارزیابی عوامل خطر هر فرد و آموزش ساختارمند بود که طی سه سال توانست وضعیت عوامل خطر قابل تغییر را تا ۲۶ درصد بهبود دهد.
آنها همچنین اعلام کردند روشهای تعاملی مانند آموزشهای آنلاین، ارزیابی شخصی خطر ابتلا و اجرای برنامهها توسط افراد مورد اعتماد در سطح محلی، در ترغیب افراد به ایجاد تغییرات مؤثر در سبک زندگی، عملکرد موفقتری داشتهاند.
بلوسوم استیون در پایان گفت با توجه به اینکه انتظار میرود آمار ابتلا به زوال عقل در دهههای آینده به طور چشمگیری افزایش پیدا کند، پیشگیری یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با این بیماری است. او افزود برای دستیابی به این هدف باید شیوه اطلاعرسانی درباره عوامل خطر و همچنین روشهای حمایت از مردم برای عمل کردن به توصیههای پیشگیرانه را بازنگری کنیم.
