موتور ماهوارهای جدید چین در یک آزمایش مداری توانست رکورد تازهای را به ثبت برساند و طبق گزارش رسانههای این کشور، عملکردی معادل ۱۴ ساعت فعالیت مداوم از خود نشان دهد.
این موتور قادر است نیروی رانشی برابر با ۷۵۰ نیوتن یا حدود ۱۶۹ پوند نیرو تولید کند. در جریان این آزمایش، موتور طی پنج مرحله روشن شد و در مجموع ۳.۲ ساعت رانش ایجاد کرد؛ فرآیندی که در بازه زمانی ۱۴ ساعت انجام گرفت.
برای درک بهتر این آزمایش باید دانست که ماهواره مورد نظر در تاریخ ۲۳ ژوئن با استفاده از موشک لانگ مارچ-۷A از مرکز پرتاب فضایی ونچانگ در استان هاینان چین به فضا فرستاده شد.
این ماهواره که با نام ماهواره آزمایشی فناوری ارتباطات ۲۶A شناخته میشود، در نخستین مأموریت خود تحت این آزمایش قرار گرفت. نتیجه این آزمایش انتقال موفق آن از مدار انتقالی بیضوی به یک مدار پایدار در ارتفاع تقریبی ۳۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتری یا حدود ۲۲ هزار مایلی از سطح زمین بود.
از این نوع موتورهای فضایی برای تکمیل آخرین مرحله استقرار ماهواره پس از آنکه توسط موشک از زمین به فضا منتقل شد استفاده میشود. این فرایند را میتوان به این تشبیه کرد که پس از رسیدن به فرودگاه، برای رسیدن به مقصد نهایی خود سوار تاکسی شوید.
از زمین تا مدار
این موتورها علاوه بر انتقال نهایی ماهواره به مدار اصلی، وظیفه انجام اصلاحات جزئی در موقعیت مداری را نیز بر عهده دارند. همچنین در طول سالهای فعالیت ماهواره برای حفظ مدار آن به کار میروند و در صورت نیاز میتوانند در آینده موقعیت مداری ماهواره را نیز تغییر دهند.
اگرچه میزان رانش این موتور در مقایسه با موتورهای موشکی که معمولاً در محدوده چندین کیلونیوتن نیرو تولید میکنند چندان زیاد به نظر نمیرسد، اما در فضای خارج از جو زمین چنین نیرویی کاملاً کافی است.
در محیط فضا مقاومت هوا وجود ندارد و اجرام فضایی نیز از قبل با سرعتی حدود ۷.۸ کیلومتر بر ثانیه در مدار زمین حرکت میکنند. به همین دلیل حتی اعمال نیروی رانشی اندک اما پیوسته نیز میتواند تغییرات قابل توجهی در موقعیت مداری ایجاد نماید.
اهمیت این آزمایش در آن است که چنین موتورهایی باید بدون کوچکترین نقص در خلأ کامل فضا کار کنند؛ جایی که امکان تعمیر یا بازگرداندن آنها وجود ندارد. افزون بر این، موتور باید توان تحمل دماهای بسیار بالا را داشته باشد و بتواند چندین بار بدون بروز مشکل خاموش و دوباره روشن شود.
رسانههای دولتی چین مدعی شدهاند که موفقیت این آزمایش باعث شده فناوری این کشور از نمونههای آمریکایی فاصله زیادی بگیرد. با این حال، بررسی این ادعا نشان میدهد که چنین توصیفی تا حدی اغراقآمیز است.
به احتمال زیاد منظور از این ادعا، عمر عملیاتی طراحیشده موتور است که حداکثر حدود ۱۴ ساعت برآورد میشود. برای مقایسه، بسیاری از موتورهای مشابه کنونی برای مجموعاً حدود ۷ ساعت کارکرد طراحی شدهاند.
کاهش وابستگی به واردات
با وجود این، موتور آزمایششده در این مأموریت تنها ۳.۲ ساعت به طور واقعی فعالیت کرد و نه ۱۴ ساعت کامل. از سوی دیگر، میزان دوام یک موتور تنها معیار ارزیابی عملکرد آن نیست.
مهندسان معمولاً عواملی مانند مصرف سوخت، قابلیت اطمینان، وزن، هزینه ساخت و نسبت رانش به وزن را بسیار مهمتر میدانند. بنابراین ممکن است یک موتور در برخی ویژگیها عملکرد بهتری داشته باشد اما در بخشهای دیگر نسبت به رقیبان خود ضعیفتر ظاهر شود.
نکته قابل توجه دیگر، کاربردهای احتمالی نظامی این فناوری جدید است. موتورهای پیشرفتهتر از این نوع میتوانند برای ماهوارههای نظامی مورد استفاده قرار گیرند و امکان رسیدن سریعتر آنها به مدار را فراهم کنند.
علاوه بر این، چنین موتورهایی این قابلیت را دارند که نیاز ماهواره به حمل سوخت را کاهش دهند و در نتیجه فضای بیشتری برای تجهیزات و محمولههای مفید فراهم شود. همچنین قدرت مانور بالاتر در مدار میتواند به ماهوارههای نظامی اجازه دهد راحتتر از تهدیدها دور شوند یا در صورت لزوم موقعیت مداری خود را تغییر دهند.
در مجموع، هرچند برخی ادعاهای مطرحشده درباره این آزمایش رنگ و بوی اغراق دارند، اما این دستاورد از نظر فنی موفقیتی ارزشمند برای تیم سازنده آن به شمار میرود. همچنین به نظر میرسد بخش عمده این فناوری با تکیه بر توان داخلی چین توسعه یافته؛ موضوعی که نشان میدهد برنامه فضایی این کشور در مسیر کاهش وابستگی به فناوریهای وارداتی گامهای مهمی برداشته است.
