اگر تا همین اواخر نگرانی اصلی خریداران در بخش سبزیجات فروشگاهها تازگی محصولات بود، حالا یک انگل میکروسکوپی هم به این دغدغهها اضافه شده است.
موارد ابتلا به یک بیماری رودهای که میتواند افراد را برای هفتهها درگیر کند، در نقاط مختلف ایالات متحده رو به افزایش است. با وجود ادامه بررسیهای گسترده، مقامهای بهداشتی هنوز نتوانستهاند مشخص کنند کدام ماده غذایی یا نوشیدنی عامل انتقال این عفونت بوده است. تاکنون هزاران مورد بیماری ثبت شده، چند سرنخ مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت تنها نتیجه قطعی این بوده که منشأ اصلی آلودگی هنوز شناسایی نشده است.
از اول ماه مه تاکنون، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا اعلام کرده که یک هزار و ۶۴۵ مورد قطعی ابتلای داخلی به بیماری سیکلوسپوریازیس در ۳۴ ایالت گزارش شده است. افزون بر این، بیش از ۵ هزار و ۱۰۰ پرونده دیگر نیز در حال بررسی هستند تا مشخص شود آیا ارتباطی با این شیوع دارند یا خیر. تاکنون دستکم ۱۴۱ نفر به دلیل شدت بیماری بستری شدهاند، اما خوشبختانه هیچ مورد فوتی گزارش نشده.
کارشناسان معتقدند تعداد واقعی مبتلایان احتمالاً بسیار بیشتر از آمار رسمی است. شمار موارد تأییدشده نسبت به همین مقطع در سال گذشته رشد چشمگیری داشته؛ بهگونهای که سال قبل تنها ۲۴۹ مورد در سراسر کشور ثبت شده بود. بسیاری از افراد با علائم خفیف اصلاً به پزشک مراجعه نمیکنند، تشخیص این بیماری به آزمایش اختصاصی نیاز دارد و معمولاً چند هفته طول میکشد تا اطلاعات بیماران وارد آمار فدرال شود.
ایالت میشیگان به کانون اصلی این موج تبدیل شده است. تا ۱۵ ژوئیه، مسئولان این ایالت از ثبت ۳ هزار و ۷۶۲ مورد ابتلا خبر دادهاند؛ رقمی که در مقایسه با میانگین سالانه ۴۰ تا ۵۰ مورد، افزایش بسیار قابل توجهی به شمار میرود.
بر اساس ارزیابی مقامهای بهداشتی، بیش از ۴۰۰ مورد ابتلا در ایالتهای میشیگان، اوهایو، کنتاکی و ویرجینیای غربی احتمالاً به یک شیوع مشترک چندایالتی مربوط میشود. در کنار این خوشه، چندین خوشه دیگر نیز به صورت جداگانه در دست بررسی قرار دارند؛ موضوعی که احتمال وجود چند منبع آلودهی همزمان را تقویت میکند.
بررسیها نشان میدهد مسیر اصلی انتقال این بیماری احتمالاً محصولات تازه کشاورزی است؛ در حالی که همزمان با گسترش بیماری، ابهامها و حتی شوخیها و تصاویر طنز در فضای مجازی نیز به سرعت در حال انتشار هستند.
سیکلوسپورا چیست و چه علائمی ایجاد میکند؟
سیکلوسپوریازیس بیماری رودهای است که عامل آن انگل میکروسکوپی سیکلوسپورا کایتاننسیس است. افراد معمولاً پس از مصرف آب یا مواد غذایی آلوده به این انگل بیمار میشوند. در گذشته نیز میوهها، سبزیجات تازه و انواع گیاهان خوراکی خام بارها به عنوان منابع احتمالی انتقال معرفی شدهاند.
اگرچه اندازه این انگل بسیار کوچک است، اما بیماری ناشی از آن میتواند مدت طولانی ادامه داشته باشد. مهمترین علامت، اسهال آبکی و مداوم است. علاوه بر آن، بیمار ممکن است دچار دلدرد، نفخ، تهوع، احساس خستگی، افزایش گاز روده، کاهش اشتها و کم شدن وزن شود. برخی مبتلایان نیز دردهای عضلانی، استفراغ یا تب خفیف را تجربه میکنند.
در بیشتر موارد، نشانههای بیماری حدود یک هفته پس از تماس با عامل آلوده آغاز میشود، اما این بازه ممکن است از دو روز تا دو هفته متغیر باشد. به همین دلیل، بسیاری از افراد در ابتدا تصور میکنند به یک ویروس معمولی معده مبتلا شدهاند. اگر درمان مناسب انجام نشود، علائم ممکن است چندین هفته یا حتی بیش از یک ماه ادامه پیدا کند؛ موضوعی که این بیماری را از بسیاری از عفونتهای کوتاهمدت دستگاه گوارش متمایز میکند.
این انگل معمولاً مستقیماً از یک فرد به فرد دیگر منتقل نمیشود. سیکلوسپورا پس از خروج از بدن فرد مبتلا باید مدتی در محیط باقی بماند تا قابلیت آلوده کردن دیگران را پیدا کند. به همین علت، تمرکز اصلی تحقیقات روی مواد غذایی و منابع آب آلوده قرار دارد، نه تماس عادی با افراد بیمار.
سبزیجات برگی زیر ذرهبین تحقیقات
محققان هنوز نتوانستهاند محصول غذایی، مزرعه، شرکت فرآوری، تأمینکننده، فروشگاه یا رستوران مشخصی را به عنوان منشأ افزایش موارد ابتلا معرفی کنند. با این حال، در میشیگان اطلاعات اولیه حاصل از گفتوگو با بیماران بارها به کاهو و سایر سبزیجات برگی اشاره کرده است.
وزارت بهداشت و خدمات انسانی میشیگان تاکنون بیش از هزار مصاحبه با افراد دارای نتیجه آزمایش مثبت انجام داده. در بررسی سوابق غذایی این افراد، مصرف کاهو بارها تکرار شده، هرچند مسئولان تأکید دارند هنوز نمیتوان سایر مواد غذایی را کنار گذاشت و هیچ نوع خاصی از کاهو، تولیدکننده یا توزیعکننده مشخص نشده.
شناسایی منبع آلودگی به دلیل دوره نهفتگی بیماری بسیار دشوار است. احتمال دارد فرد تا دو هفته پس از مصرف غذای آلوده هیچ علامتی نداشته باشد و چند روز بعد نیز برای انجام آزمایش مراجعه کند. در چنین شرایطی، هنگام مصاحبه با کارشناسان باید غذایی را به خاطر بیاورد که شاید نزدیک به یک ماه قبل خورده و اصلاً توجه خاصی به آن نداشته.
از سوی دیگر، شبکه توزیع محصولات کشاورزی نیز روند ردیابی را پیچیدهتر میکند. یک محموله کاهو ممکن است همزمان به فروشگاهها، رستورانها، سلفسرویسها و مراکز مختلف در چند ایالت ارسال شده باشد و افراد زیادی را بدون ارتباط مستقیم با یکدیگر در معرض آلودگی قرار دهد.
سازمان غذا و داروی آمریکا در حال حاضر چند پرونده فعال درباره شیوع سیکلوسپورا دارد که هنوز محصول مسئول آنها مشخص نشده است. این سازمان بررسی زنجیره تأمین محصولات را آغاز کرده، اما تاکنون هیچ فراخوان سراسری برای جمعآوری کالا یا هشدار عمومی درباره یک محصول خاص صادر نکرده.
در سالهای گذشته نیز شیوع این بیماری در آمریکا با محصولاتی مانند تمشک، ریحان، گشنیز، نخودفرنگی برفی، کاهو، سالادهای بستهبندیشده و سایر محصولات تازه ارتباط داشته است. در سال ۲۰۱۸، شرکت مکدونالدز به دنبال یک شیوع گسترده، سالادهای خود را از هزاران شعبه جمعآوری کرد؛ رخدادی که بعدها منشأ آن به یکی از تأمینکنندگان سالاد نسبت داده شد.
نقش احتمالی Taco Bell در تحقیقات
نام رستورانهای Taco Bell، پیش از آنکه مقامهای رسمی به رستورانی اشاره کنند، در فضای عمومی مطرح شده. هفته گذشته، برخی مشتریان تصاویر اطلاعیههایی را از شعب این مجموعه در منطقه مترو دیترویت منتشر کردند که در آنها اعلام شده بود به دلیل یک فراخوان سراسری، امکان ارائه کاهو، ترکیب گشنیز و پیاز، پیکو د گایو و گواکاموله وجود ندارد. این تصاویر به سرعت در ردیت و رسانههای محلی دستبهدست شد، در حالی که سازمان غذا و داروی آمریکا هیچ فراخوان سراسری برای این مواد غذایی اعلام نکرده بود.
همین تفاوت میان اطلاعیههای منتشرشده و اطلاعات رسمی، پرسشهای فراوانی ایجاد کرد. شرکت Taco Bell در ابتدا توضیحی درباره شعب درگیر، منشأ مواد اولیه یا علت تمرکز این اقدام در ایالت میشیگان ارائه نکرد.
این موضوع زمانی ابعاد ملی پیدا کرد که واشنگتن پست گزارش داد مقامهای بهداشتی ایالتی و فدرال در حال بررسی احتمال ارتباط برخی شعب Taco Bell با بخشی از این شیوع هستند. این گزارش به نقل از دو منبع آگاه اعلام کرد شماری از بیماران پیش از آغاز علائم در این رستوران غذا خورده بودند. البته افراد دیگری نیز وجود داشتند که هرگز مشتری این مجموعه نبودهاند؛ بنابراین حتی اگر ارتباطی میان Taco Bell و بخشی از موارد ابتلا اثبات شود، این موضوع نمیتواند توضیحدهنده کل افزایش بیماری باشد.
این سرنخ با یافتههای پژوهشگران میشیگان نیز همخوانی داشت. پس از گفتوگو با بیش از هزار بیمار، مسئولان اعلام کردند مصرف کاهو یا سبزیجات برگی در سوابق غذایی بسیاری از آنان مشاهده شده. البته این مسئله به معنای اثبات آلوده بودن کاهوی Taco Bell یا هر نوع کاهوی مشخص دیگری نیست، اما دلیل اقدام داوطلبانه این شرکت برای حذف موقت برخی مواد اولیه در تعدادی از شعب را تا حدی توضیح میدهد.
در نهایت، ترکیب نام یک برند شناختهشده فستفود، اطلاعیههای مربوط به فراخوان مرموز و گزارش درباره تحقیقات فدرال کافی بود تا طرفداران Crunchwrap Supreme واکنش گستردهای در شبکههای اجتماعی نشان دهند. پس از انتشار گزارش واشنگتن پست، ارزش سهام شرکت مادر این برند یعنی یام برندز تا ۴.۵ درصد کاهش یافت.
آیا شستن سبزیجات کافی است؟
مقامهای بهداشتی از مردم نخواستهاند مصرف محصولات تازه را به طور کامل متوقف کنند. توصیه فعلی این است که بهویژه در مناطقی که تعداد مبتلایان بیشتر بوده، هنگام استفاده از کاهو و سبزیجات برگی دقت بیشتری به خرج داده شود.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا توصیه میکند تمام میوهها و سبزیجات، حتی محصولاتی که با عنوان از قبل شسته شده عرضه میشوند، پیش از مصرف یا آمادهسازی زیر آب سالم و روان شسته شوند. برای محصولات سفت مانند خیار، طالبی و سیبزمینی نیز بهتر است علاوه بر شستوشو، سطح آنها با دست یا برس مخصوص تمیز گردد.
با این حال، شستن مواد غذایی تضمین نمیکند که انگل سیکلوسپورا کاملاً از بین برود؛ بهویژه در مورد سبزیجات برگی، گیاهان معطر و میوههای ظریفی مانند انواع توت. همچنین استفاده از صابون، سفیدکننده، مواد شوینده یا پاککنندههای خانگی برای شستن مواد خوراکی توصیه نمیشود، زیرا این انگل در برابر برخی مواد ضدعفونیکننده نیز مقاومت دارد.
مسئولان میشیگان پیشنهاد میکنند مصرفکنندگان به جای کاهوی خردشده، سالادهای آماده یا بستهبندیشده، کاهوی کامل تهیه کنند. بهتر است دو یا سه لایه بیرونی جدا شود و سپس برگهای داخلی زیر آب جاری شسته شوند.
پختن مواد غذایی امنیت بیشتری ایجاد میکند. حرارت دادن غذا تا دستکم ۷۰ درجه سانتیگراد یا ۱۵۸ درجه فارنهایت انگل سیکلوسپورا را از بین میبرد و به همین دلیل سبزیجات پخته نسبت به انواع خام خطر کمتری دارند. پوست گرفتن میوهها و سبزیجات پس از شستوشو نیز میتواند احتمال باقی ماندن آلودگی روی سطح خارجی آنها را کاهش دهد.
در صورت مشاهده علائم چه باید کرد؟
افرادی که دچار اسهال آبکی طولانیمدت یا تکرارشونده میشوند، بهویژه اگر همزمان نشانههایی مانند کمآبی بدن، ضعف شدید، تهوع، کاهش اشتها یا افت وزن داشته باشند، باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنند.
بهتر است بیماران احتمال ابتلا به سیکلوسپوریازیس را نیز با پزشک در میان بگذارند. بسیاری از آزمایشهای معمول اسهال به طور خودکار وجود انگل سیکلوسپورا را بررسی نمیکنند و گاهی تشخیص آن با یک نمونه مدفوع امکانپذیر نیست. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا از پزشکان خواسته است در فصل بهار و تابستان، بهویژه در بیماران دارای علائم طولانی یا عودکننده، درخواست آزمایش اختصاصی این انگل را مدنظر قرار دهند.
درمان استاندارد این بیماری معمولاً شامل مصرف ترکیب آنتیبیوتیکی تریمتوپریم ـ سولفامتوکسازول به مدت هفت تا ده روز است که با نامهای تجاری باکتریم و سپترا نیز شناخته میشود. همچنین جبران مایعات از دسترفته اهمیت زیادی دارد، زیرا اسهال مکرر میتواند موجب کمآبی بدن گردد.
کارشناسان انتظار دارند تا زمانی که روند بررسی وعدههای غذایی گذشته و زنجیره پیچیده توزیع محصولات کشاورزی ادامه دارد، تعداد موارد ثبتشده همچنان افزایش پیدا کند. تا زمانی که منشأ اصلی آلودگی مشخص نشود، شستن سالاد اقدامی مفید محسوب میشود، اما استفاده از غذاهای پخته میتواند آرامش خاطر بیشتری برای مصرفکنندگان فراهم سازد.
صفحه پایش بیماری سیکلوسپوریازیس در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا، جدیدترین آمار مبتلایان در سطح کشور و تعداد ایالتهای درگیر را منتشر میکند. علاوه بر این، جدول بررسیهای فعال سازمان غذا و داروی آمریکا بهترین مرجع برای اطلاع از روند شناسایی مواد غذایی آلوده، آغاز فرآیند ردیابی زنجیره تأمین و اعلام هرگونه فراخوان جمعآوری محصولات به شمار میرود.
