زندیا، بازیگر فیلم The Odyssey به کارگردانی کریستوفر نولان، پس از حضور در مراسم تبلیغاتی این اثر با انداختن گوشوارههایی از ایران باستان، با واکنشهای گسترده باستانشناسان، مورخان و فعالان حوزه میراث فرهنگی مواجه شده است.
این بازیگر در «فتوکال» فیلم در لندن، گوشوارههایی به گوش داشت که از صفحات طلایی منسوب به گنجینه زیویه ساخته شدهاند؛ آثاری که قدمت آنها به حدود قرن هفتم پیش از میلاد بازمیگردد. این قطعات متعلق به گالری خصوصی Barron London هستند و پیشتر توسط جواهرساز لندنی Glenn Spiro در قالب یک جفت گوشواره مدرن بازطراحی شدهاند.
انتشار تصاویر این مراسم خیلی زود با انتقادهای فراوان همراه شد. بسیاری از باستانشناسان و پژوهشگران معتقدند استفاده از آثار تاریخی با چنین ارزش فرهنگی بهعنوان اکسسوری برای تبلیغ یک فیلم هالیوودی، اقدامی غیراخلاقی و بیاحترامی به میراث فرهنگی ایران است. برخی هم این اتفاق را «مصادره دستاوردهای تمدن ایران» توصیف کردهاند.
«سوسن بابایی»، استاد تاریخ هنر، در واکنش به این اتفاق تاکید کرد که چنین اشیایی تنها آثار تزیینی نیستند، که بخشی از هویت تاریخی و معنوی ایران بهشمار میروند و نباید به ابزار نمایش مد بدل شوند. همچنین برخی کارشناسان نسبت به منشا این آثار هم ابراز تردید کردهاند و میگویند گنجینه زیویه در دهه ۱۹۴۰ میلادی بهصورت غیرقانونی غارت و میان مجموعهداران مختلف پراکنده شده است.
در مقابل هم گالری Barron London اعلام کرده است که هدف از امانت دادن این گوشوارهها به تیم استایل زندیا، معرفی هنر و تاریخ ایران به مخاطبان جهانی بوده و این آثار هیچگونه تغییر دائمی یا آسیب فیزیکی ندیدهاند. این گالری همچنین تاکید کرده که از گفتوگو درباره منشأ، حفاظت و اهمیت میراث فرهنگی استقبال میکند.
این نخستین حاشیه پیرامون فیلم The Odyssey نیست. این پروژه پیشتر هم بهدلیل فیلمبرداری در منطقه صحرای غربی، که وضعیت سیاسی آن مورد مناقشه است، با انتقادهایی از سوی برخی گروههای حقوق بشری و فعالان مواجه شده بود.
