پژوهشگران به یافتن روشی نزدیکتر شدهاند که بتواند مغز را متقاعد کند خواب کافی داشته است.
بیشتر مردم آمریکا به میزان خواب موردنیاز خود دست پیدا نمیکنند. پژوهشگران احتمال میدهند راهکار تازهای برای کاهش پیامدهای ناشی از کمبود خواب پیدا کرده باشند.
هر فرد به چه مقدار خواب نیاز دارد؟
کمخوابی معمولا باعث خوابآلودگی، کند شدن واکنشهای جسمی، کاهش تمرکز و تغییرات خلقوخو میشود. علاوه بر این، ادامه یافتن کمبود خواب میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای مزمن را نیز افزایش دهد.
در یک مطالعه تازه که روی موشها انجام شده، دانشمندان توانستهاند مغز را به گونهای تحریک نمایند که تصور کند فرایند ترمیم و بازیابی ناشی از خواب را پشت سر گذاشته است. این روش موجب فعال شدن دوباره ارتباط میان سلولهای مغزی میشود؛ فرایندی که به طور معمول هنگام خواب رخ میدهد و نقش مهمی در تثبیت حافظه دارد.
در این آزمایش، پژوهشگران کابلهای بسیار باریک فیبر نوری را در مغز موشها قرار دادند. این کابلها به مدت ۳۰ دقیقه پالسهای نوری تولید کردند تا الگوی ریتم خواب عمیق را در بخشی از مغز بازسازی کنند. در تمام این مدت نیز موشها بیدار نگه داشته شدند تا میزان محرومیت آنها از خواب افزایش یابد.
کیارا چیرلی، استاد روانپزشکی دانشگاه ویسکانسین-مدیسون، توضیح داد که در واقع آنها خواب را به صورت موضعی در بخشی از مغز ایجاد میکنند. به گفته او، در حالی که آن ناحیه مشغول تثبیت خاطرات و بازگرداندن توانایی یادگیری است، سایر بخشهای مغز همچنان هوشیار باقی میمانند، نسبت به محیط اطراف آگاهی دارند و ارتباط خود را با محیط حفظ میکنند.
به گفته او، دلفینها نیز رفتاری مشابه دارند و در هر نوبت تنها یکی از نیمکرههای مغزشان به خواب میرود. پس از پایان این آزمایشها، نشانههایی در موشها مشاهده شد که بیانگر کاهش نیاز آنها به خواب بود. میزان امواج آهسته مغزی که از مهمترین ویژگیهای خواب عمیق به شمار میرود، در بخشهایی از مغز که تحت تحریک قرار گرفته بودند کاهش یافت.
امواج مغزی در واقع سیگنالهای الکتریکی تولیدشده توسط سلولهای مغز هستند که هنگام خواب و در جریان فرایند ترمیم مغز ایجاد میشوند. این امواج میتوانند با سرعتهای متفاوت، از جمله سریع یا آهسته، ظاهر گردند.
روش آزمایش به چه صورت بود؟
پژوهشگران برای بررسی بیشتر تأثیر این روش، عملکرد حافظه موشها را نیز با استفاده از یک آزمون حافظه ارزیابی کردند. نتایج نشان داد موشهایی که با وجود محرومیت از خواب، تحریک مغزی را در هر دو نیمکره دریافت کرده بودند، عملکردی نزدیک به موشهای کاملاً استراحتکرده داشتند.
در مقابل، موشهایی که از خواب محروم بودند اما هیچ تحریک مغزی دریافت نکرده بودند، عملکردی بهمراتب ضعیفتر از خود نشان دادند. مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز اعلام کرد که عملکرد این گروه به شکل قابلتوجهی پایینتر بوده است.
اگرچه این فناوری هنوز روی انسان آزمایش نشده، اما هم در انسان و هم در موشها مشاهده شده که امواج آهسته مرتبط با خواب عمیق گاهی حتی در زمان بیداری نیز دیده میشوند.
هدف پژوهشهای آینده این است که مشخص شود آیا میتوان همین اثرات را در انسان نیز با استفاده از روشهای تحریک مغزی کمتهاجمیتر و بدون نیاز به کاشت تجهیزات در مغز ایجاد کرد یا خیر.
بیشتر بزرگسالان آمریکایی به میزان توصیهشده ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه که از سوی نهادهای بهداشتی برای حفظ سلامت مطلوب پیشنهاد شده، دست پیدا نمیکنند. بر اساس اعلام آکادمی پزشکی خواب آمریکا، حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون نفر در ایالات متحده با بیخوابی دستوپنجه نرم میکنند.
بیخوابی نوعی اختلال خواب بوده که ممکن است در اثر استرس ایجاد گردد. با این حال، اگر این مشکل مزمن شود، میتواند با بیماریهای طولانیمدت مانند اختلالات تنفسی، مشکلات دستگاه گوارش یا بیماریهای عصبی در ارتباط باشد. این موضوع را مرکز سلامت دانشگاه UCLA اعلام کرده است.
ادامه یافتن بیخوابی در بلندمدت میتواند احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی، فشار خون بالا و دیابت نوع ۲ را افزایش دهد. این موضوع از سوی مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
ایمی بانی آدامز، سرپرست مؤسسه ملی اختلالات عصبی و سکته مغزی وابسته به مؤسسه ملی سلامت آمریکا، گفت که این پژوهش درک ما را از علت نیاز انسان به خواب و نحوه یادگیری عمیقتر میکند و ما را یک گام دیگر به شناخت بهتر روشهای پیشگیری و درمان کاهش تواناییهای شناختی نزدیکتر میسازد.
