اقتصاددانان هشدار میدهند که گسترش استفاده از هوش مصنوعی ممکن است شرکتها را وارد چرخهای از تعدیل نیرو کند که در نهایت به کاهش تقاضای مصرفکنندگان و آسیب دیدن خود کسبوکارها منجر شود.
گری تسوکالاس و برت فالک، نویسندگان مقاله پژوهشی «تله اخراج با هوش مصنوعی» (The AI Layoff Trap) که در مدرسه کسبوکار وارتون منتشر شده است، معتقدند مدیران شرکتها ممکن است در رقابتی برای خودکارسازی هرچه بیشتر فعالیتها گرفتار شوند؛ رقابتی که در نهایت قدرت خرید مشتریان را کاهش میدهد و به ضرر همان شرکتها تمام میشود.
تسوکالاس، پژوهشگر ارشد وارتون، در گفتوگو با پادکست New Normal اظهار داشت:
سؤال اصلی ما این بود که اگر همه افراد با رباتها جایگزین شوند، چه کسی قرار است محصولات را بخرد؟
رقابتی که خروج از آن دشوار است
این پژوهش به یک معضل کلاسیک اقتصادی اشاره میکند. ممکن است یک شرکت به این نتیجه برسد که اخراج گسترده کارکنان، تقاضا برای محصولاتش را کاهش میدهد؛ اما در یک بازار رقابتی، هر شرکت انگیزه دارد تا هرچه سریعتر به سمت خودکارسازی حرکت کند، زیرا در غیر این صورت ممکن است از رقبا عقب بماند.
تسوکالاس میگوید:
صرفنظر از اینکه سایر شرکتها چه تصمیمی میگیرند، از دیدگاه اقتصادی بهترین راهبرد برای هر شرکت، استفاده حداکثری از این فناوری است. در اقتصاد به این وضعیت “راهبرد غالب” گفته میشود.
نگرانی جهانی درباره آینده بازار کار
این هشدار در شرایطی مطرح میشود که نهادهای بینالمللی نیز نسبت به تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار ابراز نگرانی کردهاند.
مجمع جهانی اقتصاد (WEF) در گزارشی که ماه ژوئیه منتشر شد اعلام کرد برنامههای سنتی آموزش مجدد نیروی کار دیگر با سرعت تحولات ناشی از هوش مصنوعی همگام نیستند. به گفته این نهاد، مشاغل سریعتر از آنچه کارکنان بتوانند مهارتهای جدید بیاموزند در حال تغییر هستند و آموزش مجدد گسترده نیروی کار نیز از نظر اقتصادی چندان واقعبینانه نیست.
در این گزارش آمده است:
گفتوگوی جهانی درباره هوش مصنوعی و آینده کار، سالهاست سؤال اشتباهی را مطرح میکند. ما مدام میپرسیم کدام مشاغل باقی خواهند ماند، در حالی که شاید اساساً باید بپرسیم آیا هنوز “شغل” واحد مناسبی برای تحلیل آینده اقتصاد است یا خیر.
مجمع جهانی اقتصاد همچنین تأکید کرده است که تمرکز باید از مفهوم «شغل» به سمت «معیشت» تغییر کند؛ انتخابی که مشخص میکند اقتصاد آینده صرفاً از انسانها استفاده خواهد کرد یا امکان تأمین معیشت آنها را نیز فراهم میکند.
راهکارهای پیشنهادی
تسوکالاس معتقد است نمیتوان انتظار داشت شرکتها بهصورت داوطلبانه روند استفاده از هوش مصنوعی را محدود کنند.
او میگوید:
بدترین کاری که میتوانیم انجام دهیم این است که منتظر بمانیم شرکتها خودشان این مسئله را حل کنند.
به باور او، دولتها میتوانند برای شرکتهایی که کارکنان خود را با هوش مصنوعی جایگزین میکنند مالیات وضع کنند یا در مقابل، به کسبوکارهایی که نیروی انسانی خود را حفظ میکنند مشوقهای مالی ارائه دهند.
وی افزود:
ابزارهای سیاستگذاری مختلفی وجود دارد که شاید کامل نباشند، اما میتوان از آنها برای کاهش این مشکل استفاده کرد.
بیش از ۱۲۰ میلیون شغل در معرض خطر
در گزارش دیگری از مجمع جهانی اقتصاد آمده است که اگر نیروی کار جهان را گروهی ۱۰۰ نفره در نظر بگیریم، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۹ نفر به آموزش یا ارتقای مهارت نیاز خواهند داشت، در حالی که ۱۱ نفر حتی به این آموزشها نیز دسترسی پیدا نخواهند کرد.
این آمار معادل بیش از ۱۲۰ میلیون نفر در سراسر جهان است که در میانمدت با خطر از دست دادن شغل خود روبهرو خواهند بود.
