چین در حوزههای ناوبری ماهوارهای، جنگ مداری و بخشهای راهبردی نظامی از آمریکا پیشی گرفت.
بر اساس گزارش تازهای که از سوی بنیاد فناوری اطلاعات و نوآوری مستقر در واشنگتن منتشر شده، چین با اتکا به حمایت گسترده دولت، صنعت فضایی تجاری خود را با سرعت چشمگیری توسعه داده و فاصله نوآوری خود با ایالات متحده را به میزان قابل توجهی کم کرده است.
این گزارش هشدار میدهد روند شتابان پیشرفت پکن میتواند توازن قدرت در صنعت فضایی جهان را دستخوش تغییر کند. در این گزارش آمده است که اگر آمریکا به سرعت اقدامات قاطع و مؤثری انجام ندهد، احتمال از دست دادن جایگاه پیشتاز خود در اقتصاد فضایی وجود خواهد داشت.
این هشدار در شرایطی منتشر شده که تحلیلگران پیشبینی میکنند ارزش اقتصاد جهانی فضا طی دهه آینده از یک تریلیون دلار فراتر برود؛ موضوعی که نشاندهنده اهمیت روزافزون رقابت فضایی از جنبههای راهبردی و تجاری است.
چین به دومین قدرت بازار جهانی فضا تبدیل شد
الیس شرر، تحلیلگر سیاستگذاری فضایی در بنیاد فناوری اطلاعات و نوآوری و نویسنده این گزارش، اعلام کرد صنعت فضایی چین از بخشی کند و متکی بر شرکتهای دولتی به یک اکوسیستم تجاری رقابتی و بهطور فزاینده نوآور تبدیل شده است.
در این گزارش آمده که چین اکنون پس از آمریکا در جایگاه دوم بازار جهانی فضا قرار دارد و با سرعت زیادی به یکی از بازیگران اصلی رقابت فضایی در حوزههای تجاری و نظامی تبدیل گردیده است. همچنین تأکید شده که بسیاری از فناوریهای فضایی تجاری کاربردی دوگانه دارند و علاوه بر استفادههای غیرنظامی، در حوزه نظامی نیز به کار گرفته میشوند. نیروهای مسلح کشورهای مختلف بیش از پیش به سامانههای تعیین موقعیت، ناوبری و زمانسنجی، فناوریهای سنجش از دور، شبکههای اینترنتی مدار پایین زمین و همچنین سامانههای ضدماهواره وابسته شدهاند.
در ادامه گزارش آمده که این فناوریها در جنگهای مدرن نقشی اساسی ایفا میکنند، زیرا امکان نظارت بر مناطق درگیر، حفظ ارتباط با نیروهای نظامی مستقر در مناطق دورافتاده و همچنین ردیابی جابهجایی تجهیزات و داراییهای نظامی را فراهم میکنند.
استارلینک و Project Kuiper برتری آمریکا را در مدار پایین زمین حفظ کردهاند
این گزارش نشان میدهد که ایالات متحده همچنان در حوزه شبکههای پهنباند مدار پایین زمین برتری محسوسی دارد؛ یعنی در یکی از شش بخش اصلی صنعت فضایی که در این بررسی ارزیابی شدهاند. این برتری عمدتاً به دلیل پیشتازی شبکه استارلینک متعلق به اسپیسایکس و پروژه Project Kuiper متعلق به آمازون است که همچنان از شبکههای ماهوارهای چیانفان و گوووانگ چین جلوتر هستند.
سامانه بایدو عامل برتری چین در خدمات ناوبری
با وجود پیشرفتهای گسترده، برنامه فضایی چین همچنان با چالشهایی مانند محدودیت ظرفیت پرتاب و نبود موشکهای قابل استفاده مجدد که عملکرد عملیاتی خود را به اثبات رسانده باشند، روبهرو است و همین مسئله روند استقرار پروژههای فضایی این کشور را کند کرده. با این حال، گزارش تأکید میکند که چین به لطف گسترش جهانی سامانه ناوبری ماهوارهای بایدو، در زمینه خدمات تعیین موقعیت، ناوبری و زمانسنجی از آمریکا پیش افتاده.
در ادامه گزارش آمده است که گستردگی منظومه ماهوارهای چین، افزایش پوشش جهانی و استقبال روزافزون کشورهای مختلف از سامانه بیدو باعث شده پکن در حوزه خدمات ناوبری از واشنگتن جلو بزند. همچنین این گزارش چین را در بخش سنجش از دور و تصویربرداری ماهوارهای نیز پیشتاز معرفی کرده و دلیل آن را سرمایهگذاریهای دولتی در پروژههایی مانند ماهوارههای گائوفن و منظومه تجاری جیلین-۱ دانسته است؛ برنامههایی که یکی از بزرگترین اکوسیستمهای تصویربرداری ماهوارهای جهان را ایجاد کردهاند.
بر اساس گزارش، فاصله دو کشور در زمینه ایستگاههای فضایی چندان زیاد نیست. آمریکا به دلیل سالها تجربه عملیاتی در ایستگاه فضایی بینالمللی همچنان از مزیت برخوردار است، اما چین نیز با توسعه سریع ایستگاه فضایی تیانگونگ توانسته سطح توانمندیهای خود را به میزان زیادی به آمریکا نزدیک کند و با وجود تفاوت در الگوهای توسعه، دو کشور اکنون از نظر قابلیتهای ایستگاه فضایی در سطحی تقریباً مشابه قرار دارند.
این گزارش نتیجه میگیرد که چین در حوزه توانمندیهای ضدفضایی نیز از آمریکا پیشی گرفته است. علت این برتری، سرمایهگذاری مستمر پکن در توسعه فناوریهای ضدماهواره از جمله موشکهای رهگیر جنبشی، سامانههای جنگ الکترونیک و سلاحهای انرژی هدایتشده عنوان شده؛ تجهیزاتی که برای مختل کردن یا از کار انداختن ماهوارهها طراحی شدهاند.
